Vijf tips voor een voedzame winter
Ook al kan de winter wegen, zeker die laatste maanden, ze hoeft niet hard en onherbergzaam te zijn. Door jezelf goed te voeden, in tal van betekenissen van dit woord, maak je van deze tijd een bijzondere opportuniteit om te ontdekken wat zich verborgen houdt tussen de kieren van de zogezegd normale gang van zaken. Zo wordt elk ogenblik, in de keuken of daarbuiten, een kans om zorg te dragen en het licht binnen te laten.
01 Raak aan
Geen seizoen waarin aanraking zo onmisbaar is. Raak aan en laat je (aan)raken. Wist je dat je door de textuur van wat je eet bewust te voelen onbewust extra informatie krijgt over hoe je dit product optimaal bereidt? Neem nu deze wondermooie winterradijs. Hard, koel, glad en compact zijn allemaal indicaties waar je mee aan de slag kan. Of het nu gaat over bereidingstechnieken of smaakmakers. Als je dit voor het eerst hoort, trek je misschien grote ogen en dat is heel normaal want de taal van het voelen wordt zwaar onderbenut. Door je zintuigen -zoals hier de tastzin- bewust in te zetten, leer je sneller en op een veel 'tastbaarder' niveau dan door kennis te vergaren met je hoofd. Dus voel maar. En verrijk zo jouw kooktaal.
02 Kies warm
Warmte opzoeken is niet alleen wat ons lichaam nu broodnodig heeft, ook wintergroenten snakken naar een stevige portie warmte en de meeste vrezen zelfs gloeiharde hitte niet. Roosteren en stoven -voel je hoe gezellig deze woorden klinken?- zijn dan ook niet voor niks favoriete winterse bereidingstechnieken. Knollen en kolen transformeren door deze hitte compleet. Van een frisse, licht pittige smaak in hun rauwe staat naar boter- en nootachtig bij snelle hoge hitte (wok, roerbak) tot romig, vol en zoet bij lange constante warmte (roosteren, stoven). Met uiteraard nog tal van schakeringen daar tussenin. Maak dus volop gebruik van deze troef bij het creëren van een gerecht. Winters wil trouwens niet zeggen dat je rauwkost moet mijden. Integendeel. Benut net dat contrast en fris je warme winterkost op met frisse toetsen van geraspte of fijngesneden rauwkost en laat ze floreren met een gepast zuurtje (citrus, azijn of ferment). Zo wordt warm nooit saai of slaapverwekkend.
03 Wees zacht
Voor alles en iedereen. Voor je binnen- en buitenkant. Voor je huid, haar en hoofd, maar ook voor je zenuwstelsel, buik, spieren en botten. Ze snakken naar een zachte aanpak tijdens de donkerste en koudste maanden van het jaar. Vetten spelen hier de hoofdrol. Goede vetten zijn pure zelfzorg: goede olijfolie, noten(pasta), zaden, pitten. Ze voeden heel je lijf en zorgen in de keuken voor samenhang. Voeg daar zachte en warme kruiden aan toe, zoals venkelzaad, gember, kaneel en cardamom, en je keuken wordt een plek waar niet alleen gevoed maar ook hersteld wordt. Zacht zijn is niet slap maar teder. Het is niet moeten maar mogen. Zoals heerlijk trage gerechten tijd mogen nemen om te verdiepen: bouillons en stoofpotten. Gerechten die je dragen. Wees ook zacht voor jezelf in hoe je eet. Neem je tijd, ga zitten, verwijder prikkels, eet -en/of kook- samen met mensen die ook zacht voor je zijn.
04 Eet stoer
Hoe zacht, warm en traag de winterse aanpak dan ook mag zijn, laat ons wel wezen: wintergroenten zijn macho's. Gasten die tegen een stootje kunnen, die diep in de grond wortelen of met hun vriesvast blad bittere kou tot zelfs ijs en sneeuw trotseren. Knolselder, pastinaak, koolraap, spruit en boerenkool zijn geen fragiele types, maar wroeters. En het resultaat mag er zijn. Wintergroenten zijn geconcentreerde containers van vitamines, mineralen, vezels en gezonde bitterstoffen die je lichaam de hele winter lang voeden en beschermen. Dus neen, de kiwi en de sinaasappel moeten echt niet met alle eer gaan lopen. Maar ook in de keuken zijn hun troeven groot. Bitter, aards, rokerig, umami. Geen smaak slaat hen uit het lood. Durf gerust goed zout te gebruiken, differentieer door soja, miso, gistvlokken en kala namak te introduceren. Ook sterke zuren zijn welkom in de winterse keuken, van oudere fermenten tot tal van soorten azijn, en geven het zout flink wat tegenwicht. En ja, ga gerust eens voor wat brutaler zoet, van stroop tot karamel, het kan allemaal. De combinatie van de mineraalrijke, soms zelfs aardse smaak van wintergroenten met uitdagende smaken zorgt net voor diepgang én voldoening. Bovendien verzadigt smaak zo ook echt. Maar vergeet dus nooit die frisse toets in de vorm van een vleugje citrus, verse kiemgroenten of zo'n lekker groen winterblad (zoals winterpostelein, veldsla en mosterdblad) om alles weer mooi in balans te brengen.
05 Kijk echt
Kijk echt en ver. Dat alleen al ontspant je zenuwstelsel. Dus ja: je moet naar buiten. Daglicht opsnuiven, zelfs als de zon zich niet laat zien. Je lijf snakt ernaar en uitzicht is extreem heilzaam voor een winters binnenhoofd. Kijk zonder verwachting of vooroordeel. Wees gewoon aanwezig. Hier en nu is het enige waar je echt van op aan kan. Al de rest is maar 'gedacht'. Observeer ook in de keuken je ingrediënten met die onbevangen blik en verwonder je over de fluwelen huid van de rammenas en het grillige blad van de palmkool. Zo ontdek je telkens weer nieuwe informatie over je groenten en word je extra uitgedaagd. Kijk hoe wat je kookt, verandert door warmte, tijd en zorg. Door echt te kijken, leer je vertrouwen op wat je ziet in plaats van op regels en recepten. En echt kijken brengt je weer in je lichaam en van daaruit maak je sowieso betere keuzes. Of dat nu tijdens het koken of in je leven is.
Meer van dit? Word lid van Leentje Kookt, leer koken op het ritme van de seizoenen, ontdek de vrijheid van de intuïtieve keuken en geniet moeiteloos van voedzaam en smaakrijk eten en leven.
Foto's: Lien Van den Eynde en Leentje Speybroeck
